Boekbespreking De weg van vrede - Stefan Paas

Een rondleiding door het christelijk geloof

(Deze boekbespreking is eerder verschenen in Vierklank 2026-09, blz. 29)

“Goed nieuws! Het is vrede! Vrede! We zijn gered!” Volgens Stefan Paas, auteur van het boek De weg van vrede, lijkt het christelijk geloof op iemand die haastig komt aangerend, wapperend met een ongelooflijk goed bericht.

Stefan Paas is hoogleraar missiologie aan de VU en de TUU. Ook is hij bekend van de Ongelooflijke Podcast en de Dit is de Bijbel-podcast, waar ik zelf regelmatig naar luister.

In 2023 schreef hij “Vrede op aarde”. Daarin laat hij zien dat ervaringen van heil en bekering gevormd worden door tijd en cultuur. Wat ooit vanzelfsprekend was, kan dat later niet meer zijn.

Daarom las ik ook het vervolg, De weg van vrede. Ik was benieuwd hoe Paas het evangelie zou formuleren voor mensen van nu.

Zijn antwoord begint bij de tegenstelling tussen een verticale en een horizontale versie van het evangelie. Even plat weergegeven: Verticaal: door Jezus zit het goed tussen jou en God en mag je door naar de hemel. Horizontaal: we moeten in het hier en nu de onderdrukten en de aarde redden naar het voorbeeld van Jezus. Paas ziet dat kerken vaak de ene of de andere kant opgaan, maar hij wil het graag bij elkaar houden en ziet “vrede” als het begrip dat alle lagen van het evangelie samenhoudt.

Vrede heeft voor Paas drie dimensies:

- Er wordt recht gedaan en schade wordt hersteld. Zonder rechtvaardigheid kan er geen verzoening en vreugde zijn.

- Er vindt verzoening plaats tussen vijanden. Muren worden afgebroken en niemand komt tekort.

- Bij ware vrede is er sprake van vreugde: een feestmaal, leven dat tot bloei komt.

Zonder een van deze dimensies is er geen werkelijke vrede.

In de bijbel vinden we bij profeten als Jesaja visioenen waarin deze drie dimensies duidelijk tot uiting komen. Het christelijk geloof gaat over de hoop dat de geschiedenis zal uitlopen op deze toestand van vrede.

Het evangelie, het goede nieuws, vertelt ons dat het leven van Jezus een soort blauwdruk is voor de hele kosmos. Door zijn kruis en opstanding ontmaskert en overwint Jezus de machten die vrede verhinderen en blijkt dat de weg van vrede toekomst heeft.

Wat mij aansprak in dit boek is hoe Stefan Paas benadrukt dat het evangelie in nieuwe tijden en culturen steeds opnieuw gestalte krijgt. De Geest begint waar mensen en culturen zijn en gaat van daaruit een weg door de geschiedenis. Denk bijvoorbeeld aan hoe er in de bijbel wordt gesproken over slavernij en hoe wij dat nu zien. Of denk aan de verhouding tussen man en vrouw, die in de bijbel anders was dan in onze cultuur. Het is dezelfde Geest van Jezus, maar de bijbelse regels zijn volgens Paas niet in beton gegoten. Hun toepassing hangt af van tijd en cultuur.

Waarom duurt het dan zo lang voordat het vrederijk doorbreekt? Volgens Paas werkt de Geest niet met geweld of manipulatie en heeft Hij geen toverstokje dat alles in één klap verandert. De Geest schakelt ons niet uit, maar juist in. Zo krijgt Gods vrede gestalte in de geschiedenis.

Vrede is niet alleen een toestand, maar ook een persoon: “Want Hij is onze vrede” (Ef. 2:14). Het avondmaal, of de eucharistie, is het vredestichtende hart van de kerk: daar wordt de verzoening met God en met elkaar gevierd, juist ook met vreemden en mogelijke vijanden.

Na het lezen van deze twee boeken valt het mij op hoe vaak de bijbel het over vrede heeft.

Ik nodig je uit om daar de komende maand eens op te letten: turf het aantal keren dat je dit woord tegenkomt wanneer je in de bijbel leest.

In dit boek heeft Paas een rondleiding willen geven door het christelijk geloof, niet als een verzameling intellectuele overtuigingen, maar meer als een sfeerimpressie van een huis waarin de lichtinval elk seizoen weer net anders kan zijn. Het boek leest vlot en is ook geschikt om voor een kring te gebruiken. Aan het einde van elk hoofdstuk staan gespreksvragen.

De weg van vrede is uitgegeven bij Uitgeverij Kok en kost € 22,99, verkrijgbaar bij de lokale boekhandel.